Multiple sclerosis është një sëmundje që prek sistemin nervor dhe shpesh krijon pasiguri tek pacientët, sepse simptomat ndryshojnë dhe ecuria nuk është gjithmonë e parashikueshme. Për këtë arsye, çdo lajm për trajtime të reja – si qelizat staminale – sjell shumë shpresë, por edhe shumë pyetje.
Qelizat staminale janë qeliza të veçanta që trupi i përdor për riparim. Në rastin e MS, ideja nuk është thjesht të “rregullohen” nervat e dëmtuar, por të ndalet problemi që i dëmton ato. Ky problem është sistemi imunitar, i cili në MS sulmon vetë trupin. Trajtimi me qeliza staminale synon ta “rifillojë” këtë sistem, si një kompjuter që rivendoset nga e para.
Metoda më e përdorur sot quhet transplanti autolog i qelizave staminale (HSCT). Në praktikë, kjo do të thotë që merren qelizat e pacientit, pastaj sistemi imunitar dobësohet me trajtim të kontrolluar dhe më pas qelizat rikthehen për të ndërtuar një sistem të ri, që shpresohet të mos sulmojë më nervat. Nuk është një procedurë e thjeshtë dhe nuk bëhet brenda një dite, por është një proces që kërkon kohë, përgatitje dhe ndjekje mjekësore.
Ajo që intereson më shumë pacientët është: a funksionon? Studimet e viteve të fundit tregojnë rezultate inkurajuese. Në rreth 60 deri në 80 për qind të pacientëve të përzgjedhur mirë, sëmundja ndalon për disa vite, pa përkeqësime të reja. Disa pacientë raportojnë edhe përmirësim në simptoma si lodhja apo lëvizja, megjithëse kjo nuk ndodh tek të gjithë. Këto të dhëna vijnë nga qendra serioze dhe organizata si Multiple Sclerosis International Federation, të cilat bazohen në studime reale dhe jo në premtime.
Megjithatë, pjesa më e rëndësishme është të kuptohet se ky trajtim nuk është për çdo pacient. Ai jep rezultatet më të mira tek ata që janë në fazat e hershme të sëmundjes, që kanë forma aktive me përkeqësime të shpeshta dhe që nuk kanë përfituar mjaftueshëm nga trajtimet e zakonshme. Nëse sëmundja është në fazë shumë të avancuar, ku dëmtimi është bërë i përhershëm, përfitimi është shumë më i vogël.
Nga ana praktike, një pacient që dëgjon për këtë trajtim duhet të ndjekë disa hapa të qartë. Hapi i parë është gjithmonë mjeku neurolog. Nuk mjafton informacioni nga interneti apo nga pacientë të tjerë. Çdo rast është i ndryshëm dhe duhet vlerësuar individualisht. Është e rëndësishme të pyesni drejtpërdrejt: a jam kandidat për këtë trajtim dhe pse po ose pse jo? Një përgjigje e sinqertë nga mjeku është më e vlefshme se çdo reklamë.
Hapi i dytë është kujdesi ndaj informacionit të pasaktë. Sot ka shumë klinika që premtojnë “kurim të shpejtë” me qeliza staminale. Nëse dikush ju garanton shërim të plotë ose nuk ju kërkon analiza të detajuara, duhet të jeni të kujdesshëm. Trajtimi serioz bëhet vetëm në qendra të specializuara dhe pas një procesi të gjatë vlerësimi.
Hapi i tretë është përgatitja reale. Nëse një pacient pranohet për trajtim, duhet të dijë se do të ketë një periudhë qëndrimi në spital dhe një kohë rikuperimi ku imuniteti është i dobët. Kjo kërkon mbështetje nga familja, kujdes me infeksionet dhe ndjekje të rregullt me mjekun.
Është po aq e rëndësishme të kuptohet se edhe pa këtë trajtim, menaxhimi i përditshëm i MS mbetet thelbësor. Aktiviteti fizik i përshtatur, ushqimi i shëndetshëm, gjumi i mirë dhe ndjekja e terapive të rekomanduara kanë ndikim të madh në cilësinë e jetës. Qelizat staminale nuk e zëvendësojnë këtë kujdes, por mund të jenë një hap shtesë në raste të caktuara.
Në fund, mesazhi më i rëndësishëm është ky: qelizat staminale janë një mundësi reale dhe serioze, por jo një zgjidhje magjike. Ato mund të ndihmojnë shumë disa pacientë, sidomos në momentin e duhur të sëmundjes. Vendimi duhet të merret me qetësi, me informacion të saktë dhe gjithmonë në bashkëpunim me mjekun.